Değeri fiyatından çok taşıdığı emekte ve hatıralarda saklı

SAKARYA - Elektrikli süpürgelerin ve temizlik robotlarının henüz hayatlara girmediği dönemlerin vazgeçilmez temizlik aracı olan ot süpürgeler, bugün Sakarya’da sayılı ustanın elinde yaşatılmaya çalışılıyor.

Coğrafi işaretli bu süpürgeler, teknolojiye adeta direnerek binbir emekle üretiliyor; yok olmaya yüz tutan meslekler arasında sessizce ayakta kalma mücadelesi veriyor.

Bir zamanlar evlerin baş köşesinde yer alan, balkonların, avluların, halıların tozunu alan ot süpürgeler, bugün 150 liradan alıcı buluyor. Ancak asıl değeri, fiyatından çok taşıdığı emekte ve hatıralarda saklı.

Türkiye’nin önemli süpürge üretim merkezlerinden Sakarya’da ustalar, babalarından öğrendikleri yöntemlerle üretimi sürdürüyor. Çırak yetişmeyince kendilerini “son durak” olarak gören ustalar, mesleğin geleceğinden endişeli.

Süpürge otunun hasadından temizlenmesine, kükürtle kurutulmasından belirli boylara getirilmesine; tek tek ayrılmasından taslak haline getirilmesine, sapının yapılmasından dikişinin atılmasına kadar pek çok meşakkatli aşamadan geçen otlar, usta dokunuşlarıyla süpürgeye dönüşüyor. Hazırlanan ürünler, ülkenin farklı şehirlerine gönderiliyor.

46 yıldır süpürge ustalığı yapan Selahattin Burucuoğlu, mesleğin dününü ve bugününü şöyle anlatıyor:

"Bizim yaptığımız iş süpürgenin imalatı. Ot olarak gelir, işlenir ve dört aşamadan geçerek süpürge olur. Eskiden hanımlar halıları döver, arkasından bu süpürgelerle süpürürdü. Şimdi robotlar, elektrikli süpürgeler var. Halı yıkamaya gidiyor. Eskiden alışık olanlar halen evinde bulunduruyor ama o günler geride kaldı."

Usta Şaban Boşluk ise mesleğin tükenişini rakamlarla özetliyor:

"Eskiden 2 bin kayıtlı esnaf vardı, şimdi 50-60 kaldı; onların da hepsi sürekli çalışmıyor. Talep azaldı. Bir ot süpürgesi eskiden iki ayda biterdi, şimdi üç yıl gidiyor. Biz emekliyiz; istek olunca yapıyoruz. Bu meslek bitti gibi bir şey, biz son demleriyiz."

Baba mesleğini sürdüren süpürge imalatçısı Yusuf Özbek de geleceğe dair kaygısını şöyle dile getiriyor:
"Süpürge eskiden evin içindeydi, şimdi dışarda kaldı. Anadolu’nun kırsalında, belediyelerde, bazı iş yerlerinde kullanılıyor ama talep yaklaşık 20 yıldır düşüyor. Çıkış fiyatı 100-150 lira. Ot süpürge toz kaldırır; elektrikli süpürgeyle 10 dakikada ev temizleniyor. Ben 47 yaşındayım ve benden sonra yapacak kimse yok. Yine de ayakta kalıp bu işi biraz daha sürdürmek istiyoruz."