BURSA - Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın elinden “Yaşayan İnsan Hazineleri” ödülünü alan Bursalı devdah ustası Ertuğrul Şengünalp, 680 yıllık devdahlık sanatının son temsilcisi olarak her gün kilometrelerce koşarak ipek iplik üretiyor.
Osmangazi ilçesi Muradiye Mahallesi’nde Osmanlı’dan günümüze uzanan devdahlık sanatı, 60 yaşındaki usta Ertuğrul Şengünalp’in adımlarıyla yaşatılıyor.
Çocuk yaşta başladığı bu meşakkatli el sanatını 53 yıldır aralıksız sürdüren Şengünalp, tamamen insan gücüne dayalı yöntemlerle ipek iplik üretiyor.
Devdahlığın, ham ipeğin ipliğe dönüştürüldüğü ve bugün dünyada neredeyse kaybolmuş bir el sanatı olduğunu belirten Şengünalp, mesleğin zorluğunu, "Bu sanat dev gibi güçlü insanların, dahta koşar gibi sürekli hareket ederek üretim yaptığı bir iştir. Günde 15 ila 20 kilometre koşmadan iplik üretmek mümkün değil." sözleriyle anlattı.
- Gazoz kasalarıyla başlayan yolculuk
Devdahlıkla 7 yaşında tanıştığını ifade eden Şengünalp, babasının yanında çırak olarak başladığı günleri şu sözlerle anlattı:
"Boyum tezgaha yetmiyordu. Altıma gazoz kasaları koyup tahta yerleştirdik. Babam ‘Hadi oğlum’ dedi ve beni bu sanatın içine soktu."
Bugün halen aynı tezgahın başında üretim yapan Şengünalp, tezgah üzerindeki 24 kancaya bağlanan ipliklerle saatlerce koşarak çalışıyor. Yaklaşık 700 gram iplik elde edebilmek için günde en az 6 saat boyunca durmaksızın hareket ettiğini söyledi.
- İpek kazanlarda kaynıyor
Üretimin yalnızca koşmakla sınırlı olmadığını dile getiren Şengünalp, ipliklerin hafta sonları zeytinyağlı sabunlarla kazanlarda kaynatıldığını belirterek, "Bu işlemle ipek böceği kozasından kalan serisin temizlenir. Yaklaşık iki saatlik kaynatma sonunda iplik doğal rengine ulaşır." dedi.
Bu süreçte ipliğin yüzde 25-30 oranında fire verdiğini kaydeden Şengünalp, daha sonra ipliklerin 320 farklı renkten oluşan özel kartelaya göre boyandığını anlattı. Üretilen ipliklerin halk eğitim merkezleri, olgunlaşma enstitüleri ve el sanatlarıyla uğraşan ustalar tarafından kullanıldığını ifade etti.
- Bursa’dan Japonya’ya uzanan emek
Teknolojiye yenik düşen devdahlık sanatına rağmen Şengünalp’in ürettiği iplikler yurt dışından da talep görüyor. Özellikle Japonya’da geleneksel el sanatlarında bu ipliklerin kullanıldığını belirten Şengünalp, “Japonların ‘İnoye’ adını verdikleri çalışmalarda bizim ipliklerimiz yer alıyor. Bu, emeğin sınır tanımadığını gösteriyor.” diye konuştu.
- Cumhurbaşkanı’ndan ödül
Kültür ve Turizm Bakanlığı sanatçısı olarak 12 yıldır festival ve fuarlarda Bursa’yı temsil eden Şengünalp, Ankara’da düzenlenen törende “Yaşayan İnsan Hazineleri” ödülünü Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın elinden aldı.
Bu anı anlatırken duygulanan Şengünalp, “Bu tarif edilemez bir duyguydu. Ama şunu özellikle söylüyorum: Bu ödülü ben almadım; Bursa aldı. Bursa ipekçiliği kazandı.” ifadelerini kullandı.
Devdahlık sanatını yeni nesillere aktarmak istediğini vurgulayan Şengünalp, belediyeler ve kamu kurumlarına destek çağrısında bulundu. Şengünalp, “Ben bıraktığımda bu sanatı sürdürecek kimse yok. Destek olmazsa 680 yıllık bir miras benimle birlikte yok olacak.” dedi.
Şengünalp, kendisini ziyaret ederek destek veren Osmangazi Belediye Başkanı Erkan Aydın’a da teşekkür ederek, bu sanatın Bursa için önemli bir kültürel değer olduğunu sözlerine ekledi.
Yorumlar
Kalan Karakter: